AB’den Yapay Zekâya Telif Ayarı: İçerik Kullanımına Ücret Zorunluluğu Geliyor
Avrupa Birliği, üretken yapay zekâ sistemlerinin telif hakkıyla korunan eserleri kullanmasına yönelik yeni ve bağlayıcı düzenlemeler için somut adımlar atıyor. Avrupa Parlamentosu Hukuk İşleri Komitesi tarafından kabul edilen son rapor, yapay zekâ şirketlerine şeffaflık, lisanslama ve adil ödeme yükümlülüğü getirilmesini öngörüyor.
Raporda, yapay zekâ sistemlerinin eğitimi sırasında kullanılan içeriklerin açık biçimde beyan edilmesi ve eser sahiplerinin bu kullanım karşılığında adil bir ücretlendirme modeli kapsamında korunması gerektiği vurgulandı. Bu yaklaşım, uzun süredir telif meslek birlikleri ve içerik üreticileri tarafından dile getirilen taleplerle örtüşüyor.
MEDYA VE İÇERİK ÜRETİCİLERİNE “RET HAKKI”
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri, haber medyası ve yayıncılar için getirilen “kullanımı reddetme hakkı” oldu. Buna göre medya kuruluşları, içeriklerinin yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağına doğrudan karar verebilecek. Böylece içerik sahipleri, verileri üzerindeki kontrolü tamamen elinde tutacak.
Bu adım, AB’nin telif hukukunu bu yaz yeniden ele alacağı kapsamlı reform süreci öncesinde, stratejik ve yön gösterici bir hamle olarak değerlendiriliyor.
AB PAZARINDA FAALİYET = AB TELİF HUKUKU
Avrupa Parlamentosu, yapay zekâ sistemlerinin eğitiminin nerede yapıldığından bağımsız olarak, AB pazarında faaliyet gösteren tüm yapay zekâ modellerinin AB telif hukukuna tabi olması gerektiğini net biçimde ortaya koydu. Milletvekilleri, Avrupa Komisyonu’ndan, içerik sahiplerinin her türlü kullanım için yeterli ve adil bir bedel almasını garanti altına alacak mekanizmaları hayata geçirmesini talep etti.
Raporda ayrıca, 2024’te kabul edilen AI Act’e rağmen, özellikle “genel amaçlı yapay zekâ” sistemlerinde telif haklarına ilişkin hukuki belirsizliklerin devam ettiği ifade edildi. Metin ve veri madenciliği istisnalarının net olmaması, yaratıcı sektörler açısından ciddi riskler barındırıyor.
“İNOVASYON, TELİF HAKKI PAHASINA OLAMAZ”
Rapora ilişkin değerlendirmede bulunan Alman Avrupa Parlamentosu üyesi Axel Voss, şu ifadeleri kullandı:
“Telif hakkıyla korunan eserler yapay zekâ sistemlerini eğitmek için kullanılıyorsa, yaratıcılar şeffaflık, hukuki güvence ve adil tazminat hakkına sahiptir. İnovasyon telif hakkı pahasına olamaz. İkisi birlikte var olabilir ve var olmalıdır.”
Komitede büyük çoğunlukla kabul edilen rapor, Mart ayında Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda oylanacak.
