Arnavutların Kadim Sesi Lahuta, Tiran’da Bir Ustanın Ellerinde Yaşatılıyor

Arnavut kültürünün en köklü müzik enstrümanlarından biri olan lahuta, Arnavutluk’un başkenti Tiran’da, usta zanaatkâr Gjelosh Alia tarafından yarım asrı aşkın süredir yaşatılıyor. UNESCO tarafından Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınan bu geleneksel çalgı, ustasının atölyesinde gelecek kuşaklara aktarılmaya devam ediyor.

70 yaşındaki emekli Arnavut Dili ve Edebiyatı öğretmeni Alia, 50 yılı aşkın süredir lahuta üretiyor. Yüzyıllardır Arnavut halk müziğinin temel taşı olan lahuta, tek telli yapısı, uzun sapı, ahşap gövdesi ve deri kaplamasıyla dikkat çekiyor; yayla çalınıyor ve özellikle destansı anlatımlara eşlik ediyor.

Bir Enstrümandan Daha Fazlası

Lahuta üreticilerinin sayısının gün geçtikçe azalmasına rağmen Alia, bu zanaati yalnızca bir meslek olarak değil, bir yaşam biçimi olarak görüyor. Emeklilik yıllarını da bu sanata adayan usta, üretimde çoğunlukla dut ağacı kullandığını, zaman zaman ise ceviz ve kiraz ağacından da yararlandığını ifade ediyor.

Lahutanın en ayırt edici özelliklerinden biri ise sap kısmında yer alan keçi başı figürü. Alia’ya göre bu motif, Arnavut kültüründe direnişi, gücü ve özgürlük ruhunu simgeliyor.

Kültürel Hafızaya Tutulan Bir Nöbet

Gjelosh Alia’nın atölyesinde şekillenen her lahuta, yalnızca bir müzik aleti değil; Arnavut halkının tarihini, direncini ve sözlü anlatı geleneğini taşıyan bir kültürel hafıza nesnesi olarak öne çıkıyor. Ustanın el emeğiyle ürettiği bu enstrümanlar, modern zamanlara rağmen kadim bir sesin kaybolmasına izin vermiyor.