GEMA’dan Yapay Zeka Eğitiminde Yeni Lisans Modeli! İlk Anlaşma Klangio ile Yapıldı
Almanya’nın müzik alanındaki kolektif hak yönetim kuruluşu GEMA, yapay zeka teknolojilerinin müzik eserleriyle eğitilmesine yönelik dikkat çekici bir adım attı. GEMA, yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanılmak üzere müzik içerikleri ile gerekli hakları tek bir yapı altında sunan “PLAI by GEMA” adlı lisanslı müzik veri setini hayata geçirdi.
Avrupa’da bu kapsamda geliştirilen ilk çözümlerden biri olan PLAI by GEMA’nın ilk müşterisi ise Almanya merkezli müzik teknolojileri şirketi Klangio oldu.
Yeni model, yapay zekâ şirketlerinin eğitim verilerine erişiminde uzun süredir tartışılan telif hakkı, lisanslama, hukuki güvence ve hak sahiplerinin ücretlendirilmesi konularına somut bir çözüm sunmayı amaçlıyor.
178 bin ses dosyası, 60’tan fazla müzik türü
PLAI by GEMA kapsamında 60’tan fazla müzik türünden yaklaşık 178 bin ses dosyasının yapay zekâ eğitimi için kullanılabileceği belirtiliyor.
Sistem yalnızca ses kayıtlarını içeren bir veri havuzu olarak tasarlanmadı. Ses dosyalarının yanı sıra kapsamlı metadata, eser üzerindeki telif hakları ve master kayıt hakları da aynı yapı içerisinde lisanslanabiliyor.
Böylece yapay zekâ geliştiricilerinin farklı hak sahipleriyle ayrı ayrı lisans süreçleri yürütmesi yerine, eğitim için ihtiyaç duydukları içerik ve kullanım haklarına tek bir kaynaktan erişebilmesi hedefleniyor.
Veri seti ayrıca geliştirilen yapay zekâ modelinin ihtiyacına göre tür, duygu, kullanım alanı ve diğer kriterler doğrultusunda özelleştirilebiliyor.
Hak sahiplerine adil ücretlendirme
Modelin öne çıkan yönlerinden biri de müzik yaratıcılarının ve diğer hak sahiplerinin yapay zekâ eğitim sürecinden gelir elde etmesini öngörmesi.
GEMA, sisteme içerik sağlayan hak sahiplerinin kullanımları karşılığında orantılı ve uygun şekilde ücretlendirileceğini belirtiyor. Böylece internet üzerindeki içeriklerin izinsiz biçimde toplanması gibi tartışmalı veri elde etme yöntemlerinin yerine, izin ve lisansa dayalı bir yapay zeka eğitim modeli oluşturulması amaçlanıyor.
GEMA Yayıncılık/Online Direktörü Thomas Theune, yeni modelin yapay zekâ geliştiricilerine hukuki güvence sağlarken müzik yaratıcıları açısından da yeni gelir olanakları oluşturduğuna dikkat çekerek, yapay zekâ eğitimi ile yaratıcıların adil biçimde ücretlendirilmesinin birbirine karşıt kavramlar olmadığını vurguladı.
İlk kullanıcı Klangio oldu
PLAI by GEMA’yı kullanan ilk şirket, Karlsruhe merkezli Klangio oldu.
2018 yılında Sebastian Murgul ve Alexander Lüngen tarafından kurulan şirket, yapay zekâ destekli müzik transkripsiyon teknolojileri geliştiriyor. Klangio Transcription Studio, müzik kayıtlarını otomatik olarak nota ve lead sheet formatlarına dönüştürebiliyor. Teknoloji bugün müzik öğretmenleri, profesyoneller ve sanatçılar tarafından kullanılıyor.
Klangio, bundan sonraki süreçte yapay zekâ sistemlerini yalnızca sentetik örneklerle değil, GEMA tarafından sağlanan lisanslı ve hukuki kullanım izinleri alınmış gerçek müzik verileriyle de eğitebilecek.
Klangio CEO’su Sebastian Murgul, şirket açısından adil kullanım ve hukuki güvencenin temel öncelikler arasında bulunduğunu belirterek, yeni veri setinin yapay zekâ geliştirme çalışmalarını sağlam bir hukuki zeminde sürdürmelerine imkân verdiğini ifade etti.
Murgul ayrıca gelişmeyi kişisel hesabından duyururken, Klangio’nun kuruluşundan bu yana benimsediği yaklaşımı, “Yapay zekâ müzisyenlerin yerini almak için değil, onları desteklemek için kullanılmalı” sözleriyle özetledi.
GEMA: “Yapay zekâ eğitimi ve adil ücret bir arada mümkün”
GEMA, PLAI by GEMA ile yalnızca bir lisans modeli önermek yerine doğrudan kullanılabilecek bir veri ve hak yönetimi ürünü ortaya koyduğuna dikkat çekiyor.
GEMA Hukuk Müşaviri Dr. Kai Welp, yapay zekâ eğitimi için hukuka uygun verilere ihtiyaç duyan şirketlerin artık GEMA üzerinden güvenilir bir modele ulaşabileceğini belirtti.
Yeni sistemin geliştirilmesinde Bailer Music Publishing, Earmotion Audio Creation, Intervox Production Music, Music Sculptor ve Sonoton Music gibi sektör paydaşları da yer aldı. GEMA, diğer yayıncıları, meslek birliklerini, müzik yaratıcılarını ve hak sahiplerini de sisteme katılmaya davet ediyor.
Yapay zekâ ve telif tartışmasında yeni dönem
PLAI by GEMA’nın hayata geçirilmesi, müzik sektöründe son yılların en önemli tartışmalarından biri olan “Yapay zekâ hangi eserlerle ve hangi izinlerle eğitilmeli?” sorusuna yönelik uygulamaya geçirilmiş modellerden biri olması açısından önem taşıyor.
Model, yapay zekâ şirketlerinin eserleri eğitim girdisi olarak kullanması aşamasına odaklanıyor. GEMA ise üretken yapay zekâ hizmetlerinin lisans yükümlülüklerinin bundan ayrı bir hukuki konu olduğunun altını çiziyor.
Bu kapsamda GEMA ile yapay zekâ müzik platformu SUNO arasındaki dava Münih Bölge Mahkemesi’nde devam ediyor. Davada kararın 31 Temmuz 2026 tarihinde açıklanması bekleniyor.
GEMA ayrıca Kasım 2025’te OpenAI’a karşı Münih Bölge Mahkemesi’nde görülen bir başka telif hakkı davasında lehine karar çıktığını hatırlatıyor.
PLAI by GEMA ile ortaya çıkan tablo ise müzik sektöründeki yapay zekâ tartışmalarında farklı bir yolun mümkün olabileceğini gösteriyor: Eserlerin izinsiz biçimde eğitim verisine dönüştürülmesi yerine, hak sahiplerinin izin verdiği, lisanslandığı ve kullanım karşılığında ücret aldığı bir yapay zekâ ekosistemi.
GEMA’nın attığı bu adım, yapay zekâ ile müzik sektörünün karşı karşıya gelmek zorunda olmadığı; doğru lisanslama modelleri oluşturulduğunda teknolojik gelişme ile eser sahiplerinin haklarının aynı sistem içerisinde korunabileceği yönündeki yaklaşımı güçlendiriyor.
