Sanatçılar ve Söz Yazarlarından Yapay Zekâ Anlaşmalarına Tepki: “Haklarımız izinsiz devredilemez”
Dünya genelinden sanatçı, söz yazarı ve müzik yöneticilerini temsil eden kuruluşlar, yapay zekâ alanında yapılan lisans anlaşmalarına ilişkin ortak bir açıklama yayımlayarak plak şirketleri ve müzik yayıncılarına çağrıda bulundu. Açıklamada, yaratıcıların haklarının bilgileri ve onayları olmadan yapay zekâ anlaşmalarına konu edilmesine tepki gösterildi.
Avrupa Müzik Menajerleri Birliği (EMMA) öncülüğünde hazırlanan ve aralarında ABD, Avrupa, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan çok sayıda kuruluşun bulunduğu 29 organizasyon tarafından imzalanan açık mektupta, sanatçıların ve söz yazarlarının haklarının izinsiz şekilde yapay zekâ şirketleriyle yapılan lisans anlaşmalarına dahil edildiği öne sürüldü.
Mektupta, bazı büyük plak şirketleri ve müzik yayıncılarının sanatçılara gönderdiği bildirimlerde, eserlerinin daha önce yapılan yapay zekâ lisans anlaşmalarına dahil edildiğinin belirtildiği ifade edildi. Hak sahiplerinden izin istendiği durumlarda ise çoğunlukla yalnızca ses kullanımına ilişkin onay talep edildiği, eserlerin yapay zekâ sistemleri tarafından işlenmesine yönelik açık bir rıza alınmadığı vurgulandı.
Açıklamada ayrıca yeni sözleşmelerde sanatçı ve söz yazarlarının manevi hakları, kişilik hakları ve imaj haklarından müzakere imkânı olmaksızın vazgeçmeye zorlandıkları iddia edildi.
Kuruluşlar, yapay zekâ şirketlerinin müzik kataloglarını kullanabilmek için izin almak zorunda olduğunu savunan müzik şirketlerinin, aynı yaklaşımı eser sahiplerine göstermediğini belirterek bunun adil olmadığını dile getirdi.
Üç temel talep
Açık mektupta yapay zekâ ile ilgili lisans anlaşmalarında uygulanması istenen üç temel ilke şöyle sıralandı:
Onay ve Kontrol: Sanatçılar ve söz yazarları eserlerinin yapay zekâ sistemlerinde kullanılmasına “hayır” diyebilme hakkına sahip olmalı.
Adil Ücretlendirme: Yapay zekâ anlaşmalarından elde edilen gelirlerin yaratıcılar, plak şirketleri, yayıncılar ve yapay zekâ şirketleri arasında nasıl paylaşılacağı açık şekilde belirlenmeli.
Şeffaflık: Yapay zekâ ile ilgili tüm anlaşmalar hakkında hak sahiplerine önceden, anlaşılır ve eksiksiz bilgi verilmeli.
EMMA İcra Direktörü Jess Partridge, son dönemde art arda yapılan yapay zekâ anlaşmalarının sanatçı ve söz yazarı haklarının kontrolsüz şekilde devredilmesine yönelik endişeleri artırdığını belirterek, müzik şirketlerinin yaratıcılarla müzakere etmeden küresel lisans anlaşmaları imzaladığını söyledi.
Music Managers Forum CEO’su Annabella Coldrick ise, yapay zekâ modellerinin telif korumalı içeriklerle izinsiz eğitilmesine karşı müzik sektörünün ortak bir duruş sergilediğini hatırlatarak, aynı saygının sanatçı ve söz yazarlarının hakları konusunda da gösterilmesi gerektiğini ifade etti.
Öte yandan uluslararası fonogram endüstrisini temsil eden IFPI, müzik şirketlerinin yapay zekâ çağında sanatçı ve söz yazarlarının haklarını korumak için mücadele ettiğini belirtti. IFPI açıklamasında, yetkisiz kullanımlara karşı hukuki adımlar atıldığı, yeni lisanslama modelleri geliştirildiği ve yaratıcıların gelir elde etmesini sağlayacak sistemler üzerinde çalışıldığı vurgulandı.
Yapay zekâ teknolojilerinin müzik sektöründeki etkisi büyürken, sanatçıların eserleri üzerindeki kontrolü, rıza mekanizmaları ve gelir paylaşımı konuları sektörün en önemli tartışma başlıkları arasında yer almaya devam ediyor.
