Telif Dünyası İçin Önemli Bir Çalışma

Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Cahit Suluk, toplu hak takibi sisteminin mevcut durumu ve geleceğine ilişkin kapsamlı bir Telif Hakları Raporu hazırladı.

MESAM için hazırlanan raporda, dijitalleşme süreci ve üretken yapay zekâ teknolojilerinin telif hakları alanında ortaya çıkardığı yeni sorunlar ele alınırken, mevcut sistemin neden yetersiz kaldığı ve nasıl güçlendirilebileceği detaylı biçimde değerlendiriliyor.

Rapora şu bağlantıdan ulaşılabiliyor:
https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7438628269433978880

DİJİTALLEŞME VE YAPAY ZEKÂ TELİF SİSTEMİNİ ZORLUYOR

Raporda yer alan değerlendirmelere göre son 30 yılda hızlanan dijitalleşme, telif hakları alanında önemli yapısal sorunlar doğurdu.

Son birkaç yılda hızla gelişen yapay zekâ teknolojileri ise mevcut sorunları daha da derinleştirerek telif hukukunda yeni tartışmaların ortaya çıkmasına neden oldu.

Türkiye’de meslek birlikleri aracılığıyla yürütülen toplu hak takibi sisteminin uzun süredir ağır aksak işlediği, bu durumun hem hak sahipleri hem de kullanıcılar açısından memnuniyetsizlik yarattığı vurgulanan raporda, dijital platformlar ve yapay zekâ uygulamalarının bu sorunları daha da büyüttüğü ifade ediliyor.

İSKANDİNAV MODELİ ÖRNEK GÖSTERİLDİ

Prof. Dr. Cahit Suluk’un raporunda çözüm önerileri kapsamında özellikle İskandinav ülkelerinin telif hukuku uygulamaları örnek gösteriliyor.

Bu kapsamda raporda iki temel model öne çıkıyor:

Genişletilmiş Toplu Lisanslama (GTL)
1960’lı yıllardan bu yana İskandinav ülkelerinde uygulanan bu modelin, geniş kullanıcı grupları için lisanslama süreçlerini kolaylaştırarak telif haklarının daha etkin yönetilmesini sağlayabileceği belirtiliyor.

Zorunlu Toplu Hak Takibi (ZTHT)
Bazı alanlarda GTL modelinin yetersiz kalabileceği ifade edilen raporda, belirli koşullar altında zorunlu toplu hak takibi modelinden yararlanılabileceği değerlendiriliyor. Ancak bu modelin uluslararası telif hukukunda yer alan “üç adım testi” (three-step test) ile uyumlu şekilde tasarlanması gerektiği vurgulanıyor.

HİBRİT LİSANSLAMA MODELİ ÖNERİSİ

Raporda, GTL ve ZTHT yaklaşımlarından hareketle hibrit bir lisanslama modelinin oluşturulabileceği ifade ediliyor.

Bu modelin hem mevcut toplu hak takibi sistemini güçlendirebileceği hem de dijitalleşme ve yapay zekâ kaynaklı telif sorunlarının çözümüne katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Bu çerçevede raporda, yasal düzenlemelerle Ortak Lisanslama Birliği (OLB) yapılarının kurulması öneriliyor.

Öneriye göre:

• Dijital alan için sektör bazlı lisanslama birlikleri kurulabilir (edebiyat, müzik, güzel sanatlar ve sinema).

• Yapay zekâ alanında ise tüm sektörleri kapsayan tek bir ortak lisanslama birliği oluşturulması daha etkin bir çözüm sağlayabilir.

TELİF DÜNYASI İÇİN ÖNEMLİ BİR ÇALIŞMA

MESAM için hazırlanan rapor; telif hukukunun dijital çağda karşı karşıya kaldığı dönüşümü analiz ederken, Türkiye’deki telif sisteminin güçlendirilmesine yönelik somut öneriler de sunuyor.

Dijitalleşme ve yapay zekâ teknolojilerinin hızla geliştiği günümüzde, raporun telif politikalarının geleceğine ilişkin önemli bir referans oluşturması bekleniyor.