Türkiye İçin Açık Tehlike: Yapay Zekâ ve Algoritmalarla Dijital Sömürü Tartışması

Google’ın arama motoruna entegre ettiği “AI Modu” özelliğinin Türkiye’de de kullanılmaya başlanması, dijital medya ve içerik üreticileri açısından yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Uzmanlara göre bu sistem, kullanıcıların bilgiye ulaşma biçimini değiştirirken aynı zamanda içerik üreticileri için trafik ve gelir kaybı riski oluşturabilir.

Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi (SODİMER) Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, Google’ın Türkiye’de telif hakları konusunda net bir politika ortaya koymadığını belirterek yapay zekâ destekli arama sistemlerinin yeni sorunlar doğurabileceğine dikkat çekti.

Özgün İçerik Üretimi Tehdit Altında

Yeni sistemde kullanıcıların arama sonuçları yerine doğrudan yapay zekâ tarafından oluşturulan özetlere yönlendirildiğini ifade eden Eraslan, bu durumun özellikle haber siteleri ve bağımsız içerik üreticileri açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Eraslan’a göre kullanıcıların kaynak sitelere yönelme oranının azalması, özellikle küçük ve orta ölçekli medya kuruluşlarının internet trafiğinde düşüşe ve gelir kaybına yol açabilir. Bu durum uzun vadede özgün içerik üretiminin sürdürülebilirliğini de zayıflatabilir.

Manipülasyon ve Bilgi Güvenliği Endişesi

Yapay zekâ sistemlerinin doğruluk kontrolü ve editoryal süreçlerinin sınırlı olmasının da önemli bir risk oluşturduğunu vurgulayan Eraslan, özetlenen içeriklerde yanlış ya da çarpıtılmış bilgilerin fark edilmesinin zorlaşabileceğini ifade etti.

Bu durumun küresel propaganda ve dezenformasyon açısından yeni bir alan yaratabileceğini belirten Eraslan, özellikle uluslararası kriz ve savaş dönemlerinde dijital ortamın bir “algı cephesi” haline gelebileceğini söyledi.

Algoritmalar Bilgi Akışını Yönlendirebilir

Uzmanlara göre yapay zekâ destekli sistemler kullanıcı davranışlarını analiz ederek hangi içeriklerin öne çıkacağını belirliyor. Bu da bilgi akışının algoritmalar aracılığıyla yönlendirilmesi ve kamuoyunun algısının şekillendirilmesi riskini gündeme getiriyor.

Eraslan, dijital platformların kullanıcıların bilgiye erişimini dolaylı olarak yönlendirebildiğini belirterek, bu durumun yeni bir “algoritmik propaganda” modeline dönüşebileceği uyarısında bulundu.

“Dijital Sömürü” Tartışması

Prof. Dr. Levent Eraslan, yapay zekâ destekli arama sistemlerinin içerik üreticilerinin emeğini kullanırken onlara herhangi bir ödeme yapılmamasının ciddi bir tartışma konusu olduğunu belirtti.

Eraslan’a göre sistem şu üç temel sorunu ortaya çıkarıyor:

• İçeriğin bağımsız medya ve üreticilerden alınması

• İçerik üreticilerine telif veya gelir paylaşımı yapılmaması

• Yapay zekâ çıktılarının platformların reklam ve gelir modellerine hizmet etmesi

Bu nedenle dijital ekosistemde bilgiye erişim özgürlüğü ile içerik üreticilerinin haklarının dengelenmesi gerektiğini vurgulayan Eraslan, kullanıcıların yapay zekâ özetleri ile orijinal kaynaklar arasında seçim yapabilmesinin önemine dikkat çekti.

Uzmanlar, yapay zekâ destekli arama teknolojilerinin hızla yaygınlaştığı yeni dönemde telif hakları, algoritma şeffaflığı ve dijital medya ekonomisi konularında uluslararası düzenlemelerin giderek daha fazla gündeme geleceğini belirtiyor.