6 Bin Yıllık Sürpriz: İspanya’daki Deniz Kabukları Müzik Tarihini Baştan Yazabilir

İspanya’daki Neolitik yerleşimlerde ortaya çıkarılan 6 bin yıllık deniz kabuğu trompetleri, insanlık tarihinin bilinen en eski müzik aletleri arasında yer alabilir. Akustik testlerde Fransız kornosuna yakın bir ses üreten bu kabuklar, hem uzun mesafe iletişimi hem de insanın en erken sanatsal ifadelerine dair yeni ipuçları sunuyor.

Barcelona Üniversitesi’nden arkeolog, müzikolog ve profesyonel trompetçi Miquel López García, çocukluğunda babasının sel uyarısı için kullandığı deniz kabuğundan ilham alarak başlattığı araştırmayla dikkat çekici bir keşfe imza attı.

6 Bin Yıllık Neolitik Yerleşimlerden 12 Kabuk Trompet

López García ve meslektaşı Margarita Díaz-Andreu, Katalonya’da MÖ 5.–4. binyıllara tarihlenen Neolitik yerleşimlerde bulunan 12 büyük deniz kabuğu trompetini inceledi. Kabukların uç kısımlarındaki kasıtlı oyuklar, bunların yemek hazırlamak için değil, bilinçli şekilde müzik veya çağrı aracı olarak toplandığını gösteriyor.

Akustik Testlerde “Fransız Kornosu”na Yakın Ses

Araştırma ekibi, ses çıkarmaya uygun sekiz kabuk üzerinde akustik denemeler gerçekleştirdi. 2024 Kasım ayında yapılan testlerde López García, kabuklardan güçlü ve kararlı bir ton elde etti.

Daha ilginci, kabukların açıklığını elle kapatıp açarak veya üfleme biçimini değiştirerek (örneğin “t” veya “r” sesiyle) tını ve nota farklılıkları yaratılabildiği ortaya çıktı. Bu da kabukların sandığından çok daha geniş bir müzikal kapasiteye sahip olduğunu gösteriyor.

Modern Üflemeli Çalgıların Atası

López García, bu kabukların, insanlığın bilinen en eski “ses teknolojisi” örneklerinden biri olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Bu kabuklar dudak titreşimiyle çalışıyor. Ses üretim mantığı, bugünün trompet ve trombonlarıyla neredeyse aynı. Bu yüzden modern pirinç üflemelilerin en eski atası olarak görülebilirler.”

İletişimin Ötesinde Estetik Bir Araç

Kabuk trompetlerin başlangıçta madenlerde çalışan topluluklar arasında uzun mesafe iletişim aracı olarak kullanıldığı düşünülüyor. Ancak üretilebilen farklı tonlar, bu aletlerin yalnızca pratik değil, estetik ve duygusal bir müzik üretimi için de kullanılabileceğini gösteriyor.

Avrupa’nın En Eski Ses Teknolojilerinden Biri

Antiquity dergisinde yayımlanan çalışmaya göre Katalonya’daki kabuklar, Avrupa kıtasındaki en eski ve en uzun ömürlü müzik/çağrı teknolojilerinden birine işaret ediyor. Fransa’daki 18 bin yıllık Marsoulas Mağarası’nda bulunan kabuk trompetiyle benzer özellikler taşıyan bu buluntular, müziğin kökeninin hayatta kalma ihtiyacından mı yoksa ifade duygusundan mı doğduğu sorusunu yeniden gündeme taşıyor.