CISAC’tan Şarkı Yazarlarına Uyarı: “Eserinizi Kaydetmezseniz Telif Geliriniz Size Ulaşmaz”
Dijital platformlar, radyolar, televizyonlar ve canlı etkinlikler üzerinden kullanılan her müzik eseri dünyada bir telif geliri oluşturuyor. Ancak eserlerin doğru şekilde kaydedilmemesi, milyonlarca liralık gelirin bestecilere ulaşmadan sistemde kaybolmasına neden oluyor. Uluslararası Yazarlar ve Besteciler Birliği CISAC, şarkı yazarlarını bu konuda dikkatli olmaları için uyardı.
CISAC Yaratıcı İlişkileri Direktörü ve aynı zamanda bir sanatçı olan Anna Neale, telif sistemine ilişkin kritik bilgiler paylaşarak, kolektif hak yönetim kuruluşları (CMO) ile doğru çalışmanın önemini vurguladı. CISAC, 111 ülkede 228 üye meslek birliğiyle beş milyonun üzerinde yaratıcıyı temsil ediyor.
“CMO’lara üye olmayan ve eser kayıtlarını yapmayan besteciler ücret alamaz”
Neale, kolektif yönetim kuruluşlarının şarkı yazarlarının haklarını koruyan temel yapı olduğunu belirterek şu uyarıda bulundu:
“Eğer kayıtlı değilseniz, ödeme alamazsınız. Eseriniz her çalındığında bir telif oluşur ama kayıt yoksa bu para size hiçbir zaman ulaşmaz.”
CMO’lar, eserlerin kullanımını takip etmek ve telif toplamak için ISWC kodları üzerinden işleyen uluslararası bir veri sistemi kullanıyor. Bu sistem sayesinde şarkılar, dünyanın neresinde çalınırsa çalınsın eser sahiplerine ödeme yapılabiliyor.
Streaming platformları hem mekanik hem performans telifi doğuruyor
Neale, dijital müzik ekonomisinin gelir yapısını şöyle özetledi:
“Metadata hataları en büyük telif kaybı nedeni”
Dünya genelinde milyonlarca eserin dijital platformlara yüklenmesi ile birlikte metadata hataları sektörün en büyük sorunlarından biri oldu. Neale, yanlış veya eksik veri girişinin telif kaybına yol açtığını vurguladı:
“Eser adı, yazar isimleri ve paylar doğru girilmediğinde ödeme yapılamaz. Basit bir harf hatası bile telifin kaybolmasına neden olabilir.”
CISAC verilerine göre metadata sorunları, her yıl büyük miktarda telifin “black box” olarak adlandırılan tanımlanamayan hak havuzuna düşmesine neden oluyor.
Black Box: Kaybolan teliflerin küresel sorunu
Unrecouped royalties olarak bilinen “black box” paraları, genellikle şu sebeplerle oluşuyor:
Geç kayıt ve hata düzeltme durumunda telif alınabiliyor mu?
Her CMO’nun kendi düzenlemesi olmakla birlikte, çoğu kuruluş geçmiş dönem telifleri için talep mekanizması sunuyor. Ancak bu süreç ülke yasalarındaki zamanaşımı hükümlerine göre değişiyor. Neale, bestecilerin kayıtlarını düzenli kontrol etmeleri gerektiğinin altını çiziyor.
“Kimse sizin yerinize yapmaz, verilerinizi siz korumalısınız”
Neale, telif haklarının güvence altına alınması için şarkı yazarlarına şu tavsiyelerde bulundu:
“Eseriniz her dinlendiğinde bir telif doğuyor. Bu telifin size ulaşması ise tamamen doğru kayıt yapmanıza bağlı.”
CISAC Yaratıcı İlişkileri Direktörü ve aynı zamanda bir sanatçı olan Anna Neale, telif sistemine ilişkin kritik bilgiler paylaşarak, kolektif hak yönetim kuruluşları (CMO) ile doğru çalışmanın önemini vurguladı. CISAC, 111 ülkede 228 üye meslek birliğiyle beş milyonun üzerinde yaratıcıyı temsil ediyor.
“CMO’lara üye olmayan ve eser kayıtlarını yapmayan besteciler ücret alamaz”
Neale, kolektif yönetim kuruluşlarının şarkı yazarlarının haklarını koruyan temel yapı olduğunu belirterek şu uyarıda bulundu:
“Eğer kayıtlı değilseniz, ödeme alamazsınız. Eseriniz her çalındığında bir telif oluşur ama kayıt yoksa bu para size hiçbir zaman ulaşmaz.”
CMO’lar, eserlerin kullanımını takip etmek ve telif toplamak için ISWC kodları üzerinden işleyen uluslararası bir veri sistemi kullanıyor. Bu sistem sayesinde şarkılar, dünyanın neresinde çalınırsa çalınsın eser sahiplerine ödeme yapılabiliyor.
Streaming platformları hem mekanik hem performans telifi doğuruyor
Neale, dijital müzik ekonomisinin gelir yapısını şöyle özetledi:
- Streaming servislerinde her dinlenme performans ve mekanik telif doğurur.
- Ülkeden ülkeye oranlar değişse de her kullanım maddi bir değere sahiptir.
- CMO’ya üyelik, bu gelirlerin toplanması ve besteciye ulaştırılması için zorunludur.
“Metadata hataları en büyük telif kaybı nedeni”
Dünya genelinde milyonlarca eserin dijital platformlara yüklenmesi ile birlikte metadata hataları sektörün en büyük sorunlarından biri oldu. Neale, yanlış veya eksik veri girişinin telif kaybına yol açtığını vurguladı:
“Eser adı, yazar isimleri ve paylar doğru girilmediğinde ödeme yapılamaz. Basit bir harf hatası bile telifin kaybolmasına neden olabilir.”
CISAC verilerine göre metadata sorunları, her yıl büyük miktarda telifin “black box” olarak adlandırılan tanımlanamayan hak havuzuna düşmesine neden oluyor.
Black Box: Kaybolan teliflerin küresel sorunu
Unrecouped royalties olarak bilinen “black box” paraları, genellikle şu sebeplerle oluşuyor:
- Yanlış veya çelişkili kayıtlar
- Eksik yazar bilgileri ve IPI numaralarının girilmemesi
- ISWC kodunun platformlara iletilmemesi
- Eserin hiç kayıt edilmemesi
- Yanlış raporlama
Geç kayıt ve hata düzeltme durumunda telif alınabiliyor mu?
Her CMO’nun kendi düzenlemesi olmakla birlikte, çoğu kuruluş geçmiş dönem telifleri için talep mekanizması sunuyor. Ancak bu süreç ülke yasalarındaki zamanaşımı hükümlerine göre değişiyor. Neale, bestecilerin kayıtlarını düzenli kontrol etmeleri gerektiğinin altını çiziyor.
“Kimse sizin yerinize yapmaz, verilerinizi siz korumalısınız”
Neale, telif haklarının güvence altına alınması için şarkı yazarlarına şu tavsiyelerde bulundu:
- Eser paylarını (split) mutlaka netleştirin.
- Eserleri eksiksiz metadata ile kaydedin.
- Düzenli olarak kayıtlarınızı kontrol edin.
- Canlı performans gibi kendi raporlayabileceğiniz kullanımları mutlaka iletin.
- CMO'ların sunduğu eğitim, fon ve üyelik desteklerini takip edin.
“Eseriniz her dinlendiğinde bir telif doğuyor. Bu telifin size ulaşması ise tamamen doğru kayıt yapmanıza bağlı.”
