Mesam Mutfağı / Dokümantasyon Birimi

MESAM Vizyon’un bu sayısında, telif sisteminin en kritik ama çoğu zaman perde arkasında kalan mutfağına giriyoruz. Her eserin kimliğinin oluştuğu, her saniyelik kullanımın titizlikle tartıldığı Dokümantasyon Birimi, telif dağıtım zincirinin temel taşı olarak çalışıyor. Birimin yöneticisi Fatih Göksu ve 20 kişilik uzman ekip, besteden söze, cue sheet’ten edisyon sözleşmelerine kadar uzanan geniş bir alanda, üyelerimizin emeğini doğru kayıtlarla güvence altına alıyor. Bu söyleşide; eser bildirimlerinden görsel-işitsel yapımlara, edisyon sözleşmelerinden dağıtım dönemlerinin yoğun temposuna kadar MESAM mutfağında neler piştiğini tüm detaylarıyla konuştuk.

Dokümantasyon biriminin günlük mesaisi genellikle hangi konular etrafında şekilleniyor?

Temel önceliğimiz, eserlerin sisteme eksiksiz ve doğru bir şekilde kaydedilmesini sağlamaktır. Mesaimiz; yeni eser kayıtlarının yanı sıra üyelerimizden, yurt dışı kuruluşlarından veya editör/edisyonlardan gelen güncelleme taleplerinin karşılanması etrafında şekilleniyor.

Bunun yanı sıra, müzik eserlerinin kullanıldığı film, dizi ve reklam gibi görsel yapımların müzik kullanımlarını kayıt altına almak ve telif dağıtımlarını gerçekleştirmek üzere “cue sheet” bildirimlerini sistemimize işliyoruz. Aynı zamanda edisyonların, eser sahipleri veya diğer edisyonlarla yaptığı yurt içi ve yurt dışı temsil anlaşmalarını sistemimize uygun şekilde işleyerek bu verilerin güncel tutulmasını sağlıyoruz.

Tüm bu süreçlerde, paydaşlarımız olan eser sahibi ve edisyon gibi üyelerimizin beyan ettiği bildirimleri esas alıyoruz. Eserlerin sisteme doğru işlenmesi, telif haklarının da doğru dağıtılması anlamına geliyor.

 

Peki, üyelerimiz eser bildirimlerini ve görsel yapımlardaki müzik kullanımlarını ifade eden “cue sheet” bildirimlerini hangi kanallardan, nasıl gerçekleştiriyorlar?

Üyelerimizin eser bildirim süreçlerini kolaylaştırmak ve hata payını en aza indirmek için dijital kanallarımızı ön planda tutuyoruz. Eser sahiplerimiz, bildirimlerini ağırlıklı olarak MESAM Web üzerinden online olarak gerçekleştirebiliyorlar. Bu sistem, eserin paydaşlarını, türünü ve diğer teknik detaylarını hızlıca kayıt altına almamıza olanak tanıyor.

Aynı zamanda “Eser Bildirim Formu” ve “Cue Sheet Bildirim Formu” gibi şablonlarımızı doldurup bize ileterek de bu bildirimleri yapabiliyorlar. Eser bildirimlerinin doğru şekilde yapılması bizim için çok önemli. Bestesi ya da sözleri kullanılan hak sahiplerinin doğru bildirilmesi, izin alınması gereken süreçlerin tamamlanmış olması ve paylaşımların uygun şekilde yapılması; bu bildirimleri kabul etmemiz ve sisteme doğru şekilde kaydetmemiz açısından büyük önem arz ediyor.

Görsel yapımlar için kritik öneme sahip olan “cue sheet” (müzik kullanım listesi) bildirimlerinde ise daha kapsamlı bir veri akışı mevcut. Bir filmde veya dizide kullanılan eserlerin süreleri, kullanım şekilleri (fon, tema, jenerik vb.) ve hak sahiplerini içeren bu listeler; yapımcı firmalar, televizyon kanalları veya doğrudan eser sahipleri tarafından birimimize ulaştırılıyor.

Bu bildirimler bize ulaştığında, 20 kişilik uzman ekibimiz verileri titizlikle kontrol ediyor. Eğer eserin üzerinde bir edisyon (yayımcı) sözleşmesi varsa, ilgili edisyon firmasının beyanlarını da bu sürece dahil ederek kayıtları gerçekleştiriyoruz. Amacımız, her bir saniyelik kullanımın hak sahibinin hanesine doğru bir şekilde yazılmasıdır.

 

Peki eser bildirimlerinde üyelerimizin en çok yaptığı hata nedir?

Bir de şu “edisyon sözleşmeleri” meselesi var ki, bazen üyelerimiz için baş ağrısına dönüşebiliyor. En büyük hata, bildirimleri eksik yapmak ya da “sonra yaparım” diyerek ertelemek.

Üyelerimiz eserlerini web servisimizden veya mobil uygulamamızdan mutlaka ses kaydı ve sözleriyle birlikte bildirmelidir. Özellikle daha önceki soruda belirttiğim gibi, bir eserin bestesi ya da sözü kullanılacaksa izin süreçleri tamamlanmalı; aranje edilecekse yine aynı şekilde gerekli izinler alınmalıdır. Aksi takdirde bu durumlar ilerleyen süreçte hukuki davalara kadar gidebilecek sorunlara yol açabilir.

Bir başkasının bestesini 3 saniye kullanmak ile 3 dakika kullanmak arasında telif açısından bir fark yoktur; her iki durumda da izin alınması gerekir.

Ama asıl kritik nokta edisyon (yayımcılık) sözleşmeleridir. Üyelerimize en büyük tavsiyem: Lütfen imzaladığınız sözleşmeleri satır satır, dikkatle okuyun. Birçok sorun maalesef iyi okunmamış sözleşmelerden kaynaklanıyor.

MESAM olarak biz, bize tebliğ edilen sözleşme ve ekindeki eser listesi ne diyorsa onu uygulamak zorundayız. Sözleşmedeki bir maddeyle haklarınızı bilmeden devretmiş olabilirsiniz. Bu yüzden imzayı atmadan önce o sözleşmede ne yazdığını çok iyi bilmeniz şart.

Paylaşım oranları konusunda “standart” bir tarifemiz var mı? Paylaşımlar nasıl belirlenmeli?

Fatih Göksu: Eğer aksi bir yazılı anlaşma yoksa, sözlü eserlerde %50 Besteci – %50 Söz Yazarı kuralı geçerlidir. Aranjör payı ise tamamen besteci ve söz yazarının iznine ve vereceği orana bağlıdır. Edisyonlarla olan paylaşımlarda ise yine üyemizin ilgili sözleşmesinde yazan oranlar dikkate alınır.

Peki ya eserler üzerinde bir kavga, pardon “anlaşmazlık” çıkarsa? İzin alınamazsa?

Fatih Göksu: Eser sahipliği konusunda uzlaşılamayan eserler için devreye Teknik Bilim Kurulumuz (TBK) girer. TBK; belgeleri, ses kayıtlarını ve noter onaylarını inceler. Eğer konu mahkemeye taşınmışsa, mahkeme son sözü söyleyene kadar o eserin payı blokede bekler.

Bizim 20 kişilik ekibimiz de bu süreçte tüm teknik verileri Octopus üzerinden TBK’ya raporlar.

İzin konusunda ise MESAM’ın yapabileceği bir şey yok ne yazık ki. Eğer iletişim bilgileri elimizde varsa bunları paylaşabiliriz. Bunun dışında eser sahibi veya edisyonu ile eseri kullanmak isteyen kişi kendi aralarında anlaşmalıdır.

TV dizileri veya reklamlar için müzik yapan üyelerimiz nelere dikkat etmeli?

Fatih Göksu: Görsel-işitsel yapımlar çok özel bir takip gerektirir. Üyelerimiz, müziklerinin kullanıldığı her dizi ve film için bildirimlerini yapmalı ve Cue Sheet (Müzik Listesi) formlarını eksiksiz doldurmalıdır.

Dağıtım dönemlerinde öncelikleriniz nasıl değişiyor? Film ve reklam müziklerinin takibi nasıl yapılıyor?

Dağıtım dönemlerinde tüm odağımızı bu sürece kaydırıyoruz. Eserlerin sesli ve görüntülü kullanımlarına ilişkin hazırlanan “cue sheet” bildirimlerini sisteme işliyoruz. Ayrıca monitoring (izleme) çalışmaları ve dağıtıma esas olan Excel dosyalarının düzenlenmesi gibi operasyonel süreçleri yönetiyoruz.

Son olarak üyelerimize vermek istediğiniz bir “altın öğüt” var mı?

Fatih Göksu: Octopus’umuz her şeyi takip ediyor, ekibimiz arı gibi çalışıyor ama anahtar üyelerimizde.

Eserlerinizi henüz yayınlamadan önce bildirin ve edisyon sözleşmelerinizi okumadan imzalamayın. Haklarınızın sigortası, bize verdiğiniz doğru belgelerdir.

Unutmayın, biz burada 20 kişilik bir ekip olarak emeğinize sahip çıkıyoruz. Tüm üyelerimize bol telifli ve az ihtilaflı günler diliyoruz.